Zbliża się termin przesłania pierwszych obowiązkowych plików JPK_VAT przez podmioty spełniające warunki do zachowania statusu mikroprzedsiębiorcy. Ta największa grupa podmiotów mogła korzystać z okresu dostosowawczego do końca 2017 r.

 

Zgodnie z art. 82 § 1b ustawy z 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (tekst jednolity Dz. U. z 2017 r. poz. 201), podatnicy prowadzący księgi podatkowe przy użyciu programów komputerowych, mają obowiązek każdego miesiąca przesyłać pliki JPK_VAT – bez wezwania organu podatkowego. Pliki te zawierają dane z ewidencji VAT. Od 1 stycznia 2018 r. obowiązek ten objął już wszystkich czynnych podatników VAT bez wyjątku.

 

W związku z wprowadzeniem obowiązku przesyłania plików JPK_VAT, wśród mikroprzedsiębiorców pojawiło się sporo pytań. Na wiele z nich Ministerstwo Finansów udzieliło odpowiedzi na swojej oficjalnej stronie internetowej. Inne wymagały wydania indywidualnych interpretacji organów podatkowych. Jedno z takich pytań ma związek z obowiązkiem przesyłania plików JPK_VAT w przypadku uzyskiwania przychodów z najmu prywatnego, jeśli wynajmujący lokal bądź dzierżawiący grunt nie jest przedsiębiorcą.

 

Najem prywatny w JPK_VAT

O ile w przypadku wynajmu nieruchomości należącej do majątku przedsiębiorstwa kwestia wykazania przychodu z tego tytułu w JPK_VAT nie budzi wątpliwości, o tyle w wypadku najmu nieruchomości nienależącej do tego majątku – już tak.

Poszukując odpowiedzi na pytanie, czy najem prywatny należy wykazywać w plikach JPK_VAT, warto posłużyć się definicją działalności gospodarczej zawartą w art. 15 ust. 2 ustawy o VAT. Zgodnie z tym przepisem:

Art. 15

(…)

2. Działalność gospodarcza obejmuje wszelką działalność producentów, handlowców lub usługodawców, w tym podmiotów pozyskujących zasoby naturalne oraz rolników, a także działalność osób wykonujących wolne zawody. Działalność gospodarcza obejmuje w szczególności czynności polegające na wykorzystywaniu towarów lub wartości niematerialnych i prawnych w sposób ciągły dla celów zarobkowych. 

 

 

Jak wynika z powyższego przepisu, definicja działalności gospodarczej jest bardzo szeroka. Wskazuje ona, iż za działalność taką uważane jest także wykorzystywanie prywatnego majątku przez osoby fizyczne – o ile wykonywane jest w sposób ciągły i służy celom zarobkowym. Jeśli więc wynajmujący jest czynnym podatnikiem VAT, należność z tytułu najmu stanowi podstawę opodatkowania tym podatkiem. Tym samym musi być wykazana w pliku JPK_VAT.

 

Stanowisko takie zajął Dyrektor Izby Skarbowej w Warszawie w interpretacji indywidualnej z 17 czerwca 2014 r., sygn. IPPP2/443-332/14-2/BH. Stwierdził w niej, iż osoba fizyczna prowadząca działalność gospodarczą, wynajmująca swoje prywatne mieszkanie na cele mieszkaniowe ma obowiązek ujmować czynność najmu w deklaracji podatkowej. Ze względu jednak na zwolnienie tych usług z VAT, podatnik nie będzie miał z tego tytułu obowiązku naliczania i wykazywania podatku należnego.

 

Zwolnienie z VAT a najem prywatny

Fakt, iż najem prywatny kwalifikowany jest jako działalność gospodarcza, niekoniecznie oznacza, iż w tytułu świadczenia takich usług powstanie obowiązek podatkowy. Przede wszystkim należy podkreślić, iż usługi w zakresie wynajmowania lub wydzierżawiania nieruchomości o charakterze mieszkalnym lub części nieruchomości, na własny rachunek, wyłącznie na cele mieszkaniowe, są zwolnione przedmiotowo z VAT na mocy art. 43 ust. 1 pkt 36 ustawy o VAT.

Ponadto podatnicy uzyskujący przychody z najmu mogą korzystać ze zwolnienia podmiotowego z VAT, jeśli wartość ich sprzedaży opodatkowanej w poprzednim roku nie przekroczyła kwoty 200.000 zł.

 

Czynny podatnik VAT ma więc obowiązek wykazania w deklaracji VAT obrotu z tytułu najmu. Wartość sprzedaży zwolnionej z opodatkowania mieści się bowiem w grupie danych niezbędnych do określenia przedmiotu i podstawy opodatkowania, a także sporządzenia prawidłowej deklaracji podatkowej.

W przypadku podatników zwolnionych z VAT podmiotowo, obrót z wynajmu nieruchomości wlicza się do wartości sprzedaży, liczonej dla celów zastosowania tego zwolnienia.

 

JPK_VAT a podmioty niebędące przedsiębiorcami

Pozostaje jeszcze kwestia ustalenia, czy podmioty niebędące przedsiębiorcami w rozumieniu ustawy o swobodzie działalności gospodarczej, które uzyskały przychody z najmu, mają obowiązek przesyłać pliki JPK_VAT. Odpowiedź na to pytanie znaleźć można w interpretacji ogólnej z 20 czerwca 2016 r., PK4.8012.55.2016, skierowanej przez Ministra Finansów do podległych mu organów skarbowych.

Wykazano w niej, iż brak statusu przedsiębiorcy nie oznacza braku obowiązku przesyłania plików JPK_VAT. Zastosowanie kryteriów małego, średniego i mikroprzedsiębiorcy miało bowiem na celu wyłącznie ustalenie kolejności obejmowania tym obowiązkiem kolejnych grup podatników. Rzeczywistymi wyznacznikami w tym zakresie są bowiem wartość obrotu netto oraz średnioroczne zatrudnienie – kryteria podane w ustawie o swobodzie działalności gospodarczej.

 

Oznacza to, iż do podatników VAT niebędących przedsiębiorcami, wynajmujących prywatnie nieruchomości należy odpowiednio stosować okresy zwolnienia z przekazywania Jednolitego Pliku Kontrolnego. Tym samym również ich od 1 stycznia 2018 r. objął obowiązek przesyłania plików JPK_VAT, natomiast od 1 lipca 2018 r. obejmie ich wymóg przekazywania pozostałych struktur JPK – na żądanie organu podatkowego.

 

Pliki JPK_VAT dla wszystkich bez wyjątku

Należy również przypomnieć, iż od 1 stycznia 2018 r. w ustawie o VAT znajduje się zapis, który zobowiązał wszystkich czynnych podatników VAT do prowadzenia ewidencji VAT przy użyciu programów komputerowych. W związku z tym podmioty, które jeszcze do niedawna prowadziły te ewidencje w formie papierowej, musiały „przestawić się” na formę elektroniczną.

W praktyce oznacza to, iż od 1 stycznia 2018 r. nie ma już czynnego podatnika VAT, którego ominąłby obowiązek comiesięcznego przesyłania plików JPK_VAT. Obejmuje on wszystkich bez wyjątku.

 

Więcej o Jednolitym Pliku Kontrolnym dowiesz się z Poradnika